Ka pisa ka long
kaba donkam bha ha ka jingim ba man ka sngi. Ka jingïarap ban siew ïa ki bill,
ban thied bam, ban pynbiang ïa ka jingpule puthi, bad ban pynkhreh ïa kino kino
ki jingdonkam ba khlem poi pyrkhat. Hynrei bun ki briew ki ngeit ba tang kiba ïoh
ka jingïoh kaba bun ki lah ban pynlang pisa. Ha ka jingshisha ka long ba uno
uno u lah ban sdang ïa ka rukom pynlang pisa, wat lada ka jingïoh jong u kam long
kaba bun. Wat tang khyndiat ka pisa kaba phi pynlang man ka sngi ka lah ban
kylla long ka jingïohnong kaba khraw ha ki snem ban wan.
Lada phi kwah ban
pynbha ïa ka lawei pisa jong phi, kine ki buit ba suk kin ïarap ïa phi ban thaw
ïa ki jingïaleh ba bha kiba lah ban bud man ka sngi.

Balei Ka Jingpynlang Pisa Man Ka Sngi
Ka Donkam?
Ka jingpynlang
pisa kam mut tang ban kynshew spah. Ka mut ban don ka jingshngaiñ ha ka liang
ka pisa bad ban lait na ka jingkhuslai haba wan ki jingdonkam kiba khlem poi
pyrkhat.
Ki jingïohnong
jong ka jingpynlang pisa man ka sngi ki kynthup:
·
Ban don ka pisa kyrkieh (Emergency Fund).
·
Ban pynduna ïa ka jingkhuslai ha ka liang ka
pisa.
·
Ban pynkhreh ïa ki jingbei tyngka ha ka lawei.
·
Ban poi kloi sha ki thong jong ka jingim.
·
Ban hikai ïa lade ban pyndonkam hok ïa ka pisa.
Kaei kaba kongsan
eh kam dei ka jingïoh kaba bun, hynrei ka jingbteng ban pynlang man ka sngi.
1. Buh Ka Thong Ban Pynlang Pisa Man
Ka Sngi
Sdang da ka thong
kaba lah ban leh. Kam donkam ban pynlang da ki spah tyngka man ka sngi. Wat
tang ₹20, ₹50 ne ₹100 ruh ka lah ban wanrah ka jingkylla kaba khraw.
Nuksa:
·
₹20 man ka sngi = ₹7,300 shi snem
·
₹50 man ka sngi = ₹18,250 shi snem
·
₹100 man ka sngi = ₹36,500 shi snem
Ki jinglang kiba
rit, hynrei kiba bteng ki ju wanrah ïa ka jingïohnong kaba khraw.
2. Thoh Lut Ïa Ki Jinglut Ba Man Ka
Sngi
Lada phi tip
shano ka pisa jong phi ka leit, kan suk ban pynduna ïa ka jinglut. Pyndonkam da
ka kot jingthoh ne ka mobile app ban thoh ïa ki jinglut ba man ka sngi. Hadien
katto katne sngi, phin ïohi shai ïa ki jinglut kiba ym donkam.
3. Tip Ïa Ka Jingpher Hapdeng Ka
Jingdonkam Bad Ka Jingkwah
Shuwa ban thied
ei ei, kylli ïa lade:
"Nga
donkam shisha ne nga shu kwah?"
Ki jingdonkam ki
long kum ka bam, ka dawai, ka pule, ka bording bad ka leit ka wan. Ki jingkwah
pat ki dei ki tiar kiba ym donkam eh, ka online shopping kaba khlem pyrkhat bad
ka jingthied tang namar ba ka don ka discount. Kane ka rukom pyrkhat ka lah ban
pynsah bun ka pisa.
4. Rah Tang Ka Pisa Kaba Phi Thmu Ban
Lut
Wat rah lut ïa ka
pisa baroh haba phi mih na ïing. Rah tang ka pisa kaba phi la buh bynta ban
pyndonkam ha kata ka sngi. Kane ka ïarap ban pynduna ïa ka jingthied seh ïa
kino kino ki jait tiar ne ban shu bam jingbam khutia mutia haba lah kdang.
5. Shet Bam Ha La Ïing Bun Sien
Ka jingbam shabar
ka pynlut pisa bun. Ka jingbam ba la shet ha ïing ka long kaba koit bad ka duna
ka jinglut. Lada phi pynduna tang ar ne lai sien ka jingbam shabar man ka taïew,
phi lah ban pynsah bun hajar tyngka ha ka shi snem.
6. Kiar Na Ka Jingthied Ba Da Khlem
Pyrkhat
Ki online
shopping website ki ju pynshoi da ki discount bad flash sale. Shuwa ban thied,
ap haduh 24 kynta. Hadien kata, pyrkhat biang la phi donkam shisha ne em. Bun
sien phin sngewthuh ba phim donkam shuh ïa kata ka mar hadien ba lah dep ban
pyrkhat bha.
7. Pynlang Ïa Ki Pisa Khutia
Wat ñiew sting ïa
ki pisa khutia ne ki coin. Buh ka synduk ne piggy
bank ha ïing bad pynlang ïa ki pisa khutia man la ka sngi. Hadien katto
katne bnai, phin sa lyngngoh ban ïohi katno ka la lang.
8. Pynlong Ka Jingpynlang Pisa Kum Ka
Kamram
Lada ka bank jong
phi ka ai ïa kane ka lad, buh ba ka pisa kan leit hi sha ka savings account man
u bnai. Kane ka pynduna ïa ka jingpynlut shuwa ban pynlang.
Pynlang
nyngkong ïa lade, sa pyndonkam ïa kaba sah.
9. Pynduna Ïa Ka Bai Bording Bad
Kiwei Ki Jinglut
Ka jingpynlang
pisa kam dei tang ban kamai bun. Ka dei ruh ban pynduna ïa ka jinglut.
Ki nuksa:
·
Pynlip ïa ki light kiba ym pyndonkam.
·
Pyndonkam ïa ki tiar kiba pynduna bording.
·
Kynshew um.
·
Pynlip ïa ki charger haba la dep pyndonkam.
Kine ki jingïaleh
ki lah ban pynduna shibun ïa ka bai bording man u bnai.
10. Buh Ka Thong Jong Phi
Ka jingpynlang ka
kham suk haba phi don ka daw. Ka thong ka lah ban long:
·
Ban thied kali.
·
Ban sdang kam lajong.
·
Ban shna ïing.
·
Ka jingpule ki khun.
·
Ka jingïoh shongthait (retirement).
·
Emergency Fund.
·
Ka jingïaid kai bad ka ïing ka sem.
Ka thong kaba
shai ka ai mynsiem ban bteng ban pynlang pisa.
11. Kiar Na Ki Ram Kiba Heh Ka Sut
Ki ram bad credit
card kiba don ka sut kaba jur ki lah ban bam lut ïa ka jingïoh jong phi.
Namarkata:
·
Siew thikna ïa ki bill.
·
Wat shim ram khlem donkam.
·
Pyrshang ban pyndep kloi ïa ki ram.
12. Peit Biang Ïa Ka Jingïaid
Shakhmat Man U Bnai
Ha kaba kut jong
u bnai, peit biang:
·
Katno phi la pynlang.
·
Shano phi la pynlut palat.
·
Kiei kiba phi lah ban pynbha ha u bnai ban wan.
Ka jingpeit biang
ka ïarap ban pynskhem ïa ki jingleh kiba bha.
Phi Dei Ban Kynmaw
Ka jingpynlang
pisa man ka sngi kam donkam ka jingïoh kaba bun ne ka jingstad kyrpang. Ka
sdang na ki kam kiba rit kiba phi leh man ka sngi.
Man kawei ka
tyngka kaba phi pynlang mynta ka dei ka jingbei tyngka na ka bynta ka lawei
jong phi.
Ka jingïoh,
jingïaid shaphrang ha ka liang ka pisa kam wan ha ka shi miet. Ka wan lyngba ka
jinglong ïaineh, ka jingïaibteng bad ka jingrai kaba stad.
Sdang naduh mynta. Wat lada ka long tang khyndiat ka pisa, hynrei to bteng ban pynlang. Ha ka lawei phin sngewkmen ïa ka rai kaba phi shim mynta.
0 Comments