Ka Jingkynmaw ïa ka Juk Barim
Ha ki por mynshwa, ka jingim
jong ki khynnah skul kam long kumba ka long mynta. Ki tiar pule ki long kiba
duna, bad bun na ki khynnah ki hap ban pyndonkam da kino kino ki tiar kiba lah
ban ïarap ïa ki ha ka jingpule. Hynrei wat hapdeng kata ka jingduna, ki khynnah
ki dang don ïa ka jingkwah ban pule, ban tip bad ban poi sha ka thong jong ka
jingim.
Kawei na ki jingkynmaw kaba
sngewtynnad jong ki por mynshwa ka long ka rukom thaw rubber pyndam (eraser) na
ki slipper barim jong ka brand Bata kiba don ïa ki rong lieh bad blue. Hadien
ba ki slipper ki la rim bad ym lah shuh ban phong, don ki khynnah kiba ju
pyndonkam ïa ki bynta jong ka sole jong ki ban thaw ïa ki rubber pyndam. Ki ju
ot ïa ki bynta kiba donkam bad pyndonkam ïa ki kum ki eraser ban pyndam ïa ki
dak let (pencil) ha ki kot skul.

Ka long ka rukom kaba suk,
hynrei ka don ïa ka jingïathuhkhana kaba khraw. Ka pyni ïa ka jingstad, ka
jingpyrkhat bad ka jinglah ban pyndonkam biang ïa ki tiar kiba la rim. Ha kata
ka por, ym baroh ki khynnah kiba lah ban thied ïa ki tiar skul kiba thymmai,
hynrei kim shym la ailad ïa ka jingduna jong ki tiar ban khanglad ïa ka
jingpule jong ki.
Ka Juk Ka La Kylla, Ki Lad Ki La Nang Bun
Lada ngi peit ïa ka juk mynta,
ngi lah ban ïohi ïa ka jingkylla kaba khraw. Ki khynnah skul mynta ki don ïa ki
let (pencil), pen, eraser, sharpener, geometry box, calculator, computer bad
smartphone. Ha ki skul, bun ki don ïa ki smart classroom, projector, internet
bad kiwei pat ki kor teknoloji kiba pynsuk ïa ka jinghikai bad jingpule.
Ki khynnah mynta ki lah ban wad
jingtip lyngba ka internet ha kano kano ka por. Ki lah ban peit ïa ki video
jinghikai, pule ïa ki e-books bad ïoh ïa ki jingtip kiba ha ki por mynshwa ka
long kaba eh ban ïoh.
Hynrei ka jingkylli ka long:
Hato ka jingbun jong ki tiar bad ki lad mynta ka mut ba ki khynnah kin long
kham stad kham kloi? Ym donkam ban jubab tang da kaba ong hooid ne em. Ka
teknoloji ka lah ban pynsuk ïa ka jingpule, hynrei ka jingminot bad ka jingtrei
shitom jong u ne ka khynnah ka dang long kaba donkam tam.
Ka Jingduna Kam Dei Ka Jingkhanglad ïa ka Jingjop
Ha ki por mynshwa, watla ki
khynnah ki don tang katto katne ki tiar, ki dang pyrshang ban pyndep ïa ki kam
skul ha ka rukom kaba dei hok ban pyndep. Ki kot kiba la pyndonkam bunsien, ki let
(pencil) kiba la rit, ki rubber kiba la kham rit bad ki sla kot kiba dang don
jaka thoh ki long ki tiar kiba donkam ha ka jingim jong ki.

Ka jinghikai kaba ngi lah ban
ïoh na kane ka long ba ngim dei ban ap haduh ba ngin ïoh ïa baroh ki tiar kiba
bit bad biang shuwa ba ngin sdang ban trei.
Lada ngi kwah ban long kiba nang,
ngi dei ban sdang da kaba pyndonkam ïa kaba ngi don. Lada ngim don ïa ka
computer, ngi lah ban pule da ka kot. Lada ngim don ïa ka internet, ngi lah ban
kylli na ki nonghikai, ki kmie ki kpa bad ki paralok. Lada ngi don tang
khyndiat ki tiar, ngi dei ban sumar bad pyndonkam hok ïa ki.
Ka jingjop kam ju wan tang na ka
jingdon jong ki tiar kiba remdor. Ka wan lyngba ka jingkut jingmut, ka
jingminot, ka jinglong kiba shah shitom bad ka jingtrei man la ka sngi.
Ka Jingkylla Ka Wan Da Ka Por
Ka jingim jong u briew ka long
kum ka jingïaid lynti kaba jrong. Ym don mano mano kiba lah ban nang lut ha
kawei ka sngi. Ki nonghikai ki ju pynsngewthuh ïa ngi ba ka jingnang jingstad
ka wan suki pa suki lyngba ka jingpule, ka jinghikai bad ka jingpyrshang.
Ha ki por mynshwa, ka
jingpyndonkam ïa ki slipper barim kum ki rubber pyndam ka long kawei na ki lad
ban pynbeit ïa ki jingeh kiba rit ha ka jingpule. Hadien katto katne snem, ki
karkhana ki la nang pynbha ïa ka jingpynmih ïa ki tiar skul. Mynta ngi don ïa
ki eraser kiba la shna bha, kiba don ha ki rong bad ki dur bapher bapher.
Kane ka pyni ba ki jingkylla
kiba bha ki ju wan lyngba ka por, ka jingstad bad ka jingpyrshang. Ym dei tang
ki tiar kiba kylla, hynrei ka rukom pyrkhat jong u briew ruh ka nangroi.
Kumta, lada phi dang don ha ka
por ban pynbeit ba phi sngew ba phi dang duna ha ka jingnang jingstad, wat duh
jingkyrmen. Ka jingnang jong phi kan nang kiew lada phi dang bteng ban pule bad
ban pyrshang.

Ka Khubor Sha Ki Khynnah Skul Jong Ka Juk Mynta
Ko samla bad ki khynnah skul, to
kynmaw ba phi im ha ka juk kaba don shibun ki lad ban pule bad ban pynroi ïa ka
jingnang jingstad jong phi. Pyndonkam hok ïa ki lad kiba phi don.
Wat pynlut than ïa ka por ha ki
social media, ki game bad kiwei kiwei ki jingpynlut por kiba ym ïarap ïa ka
jingim jong phi. Pynlut por ban pule ïa ki kot, ban thoh, ban kylli jingkylli
bad ban wad ïa ki jingtip kiba thymmai.
Wat tieng ban bakla. Ka
jingbakla ka long kawei na ki lad ban nang. Lada phi bakla ha ka exam, ha ka
homework ne ha kano kano ka kam, pyrshang ban sngewthuh ïa ka daw bad pynbeit
biang. Wat ailad ïa ka jingrem kaba shisien ban pynlong ïa phi kiba duh jingkyrmen.
Ka jingpule kam dei tang ban ïoh
marks kiba bha, hynrei ka dei ban pynlong ïa phi kiba don ïa ka jingtip, ka
jinglong babha bad ka bor ban pynbeit ïa ki jingeh jong ka jingim.
To Nang Kynmaw ïa ka Jingdonkam Jong ka Jingminot
Ki kmie ki kpa bad ki nonghikai
ruh ki don ka bynta kaba khraw ban ai mynsiem ïa ki khynnah. Ka jingai
jingkyrshan, ka jinghikai bad ka jingpynshlur ka lah ban pynkylla ïa ka lawei
jong u khynnah.
Ngi dei ruh ban hikai ïa ki
khynnah ban sumar ïa ki tiar, ban ym pynlehnohei ïa ki kot, ki khulom (pen) bad
kiwei ki tiar skul. Ka jingpyndonkam biang ïa ki tiar kiba dang lah ban
pyndonkam ka long kawei na ki lad ban hikai ïa ka jingim kaba don jingkitkhlieh
bad ban sumar ïa ka mariang.
Ka Juk Ka Kylla, Hynrei Ka Jingtrei Shitom Kam Ju Kylla
Ka dur jong ka slipper Bata
barim kaba la kylla long rubber pyndam ka dei ka jingkynmaw kaba pynsngewbha ïa
kiba la mad ïa kata ka juk. Ka pynkynmaw ïa ngi ba wat ha ka jingduna, ngi dang
lah ban wad ïa ki lad ban ïaid shaphrang.
Mynta ki khynnah ki don ïa ki
lad kiba kham bun ban ïa kiba ha ki por mynshwa. Kumta, ka dei ka por ban
pyndonkam hok ïa kine ki lad. Wat shu khmih ïa ka jingkiew jong ka teknoloji,
hynrei to pynkiew ruh ïa ka jingnang jingstad bad ka jinglong jong phi bad
khamtam ha ka akor ka burom.
Ka juk ka kylla, ki tiar
ki nangbha, ki lad ki nangbun, hynrei ka jingminot, ka jingkut jingmut bad ka
jingtrei shitom ki dang long ki nongrim jong ka jingjop.
To kynmaw: Ym dei ka jingdon
jong ki tiar kiba remdor kaba pynlong ïa ngi kiba jop, hynrei ka rukom
pyndonkam ïa ka lad kaba ngi don bad ka jingtrei shitom ban poi sha ka thong.
0 Comments